Burna reagovanja na govor američkog generala – da li je Južna Koreja američki pion

Nova godina u južnokorejskim medijima počela je, između ostalog, reakcijama na govor komandanta američkih snaga u Republici Koreji generala Ksavijera Bransona, koji je na Drugom zajedničkom forumu za politiku Republike Koreje i SAD 29. decembra izjavio da Južna Koreja "nije prosto entitet koji reaguje na pretnje na Korejskom poluostrvu", već važan subjekt "koji se nalazi na raskršću šire regionalne dinamike koja oblikuje ravnotežu moći širom Severoistočne Azije" i "centralna osovina regionalne bezbednosti".

Te reči američkog vojnika, koji je istovremeno i zapovednik Kombinovanih američkih i južnokorejskih snaga, što ga, praktično, čini i visokim komandantom južnokorejske vojske, podstakle su uredništvo lista "Korija tajms" da objavi kolumnu pod naslovom: "Južna Koreja nije američki pion".

Ovo stoga što je uredništvo u njima videlo izraz američke težnje da Republiku Koreju, protivno njenoj volji, pozicionira kao državu čija se odbrana ne svodi samo na pariranje komunističkom susedu na Severu poluostrva, već koja ima ulogu i u eventualnom sukobu SAD i Kine.

Protivljenje uvlačenju u sukob Vašingtona i Pekinga

Urednici korejskog lista u tekstu objavljenom 1. januara najpre ističu da je savezništvo između njihove zemlje i SAD oformljeno radi uspostavljanja mira i stabilnosti na Korejskom poluostrvu, a ne da bi se Južna Koreja pozicionirala kao karika u sukobu velikih sila ili odskočna daska za njega.

Njih su uznemirile i reči generala Bransona da su američke jedinice u vazduhoplovnoj bazi Onsan u južnokorejskom mestu Pjongtek "gledano iz Pekinga, snage sposobne da momentalno proizvedu (vojne) efekte", jer one praktično ukazuju na to da bi ta lokacija i stanovništvo u mnogoljudnoj provinciji Gjongi, nedaleko od prestonice Seula, u slučaju američko-kineskog sukoba došli pod udar kineske armije iako Južna Koreja takav sukob ne bi ni pokrenula ni odobrila.

Urednici "Korija tajmsa" dalje tvrde da američki komandant, kada daje takve izjave, ne uzima u obzir kolektivnu traumu i otpor korejskog naroda prema oružanim sukobima, koje su posledica surovog iskustva koje je pretrpeo tokom Korejskog rata, ali i usled učešća velikog broja južnokorejskih vojnika u Vijetnamskom ratu.

Oni takođe tvrde da je Bransonov govor štetan po demokratski proces u Južnoj Koreji jer zemlji unapred određuje ulogu u međunarodnim odnosima o kojoj bi, zapravo, trebalo da odluči sam južnokorejski narod, odnosno, predstavnici koje je on izabrao. 

Novinari južnokorejskog lista se protive i inicijativi iznetoj na forumu na kojem je govorio Branson da se u Seulu formira novi vojni štab pod nazivom "Borbena komanda za Severoistočnu Aziju", jer bi to dodatno doprinelo imidžu Republike Koreje kao američkog uporišta za vođenje regionalnih ratova.

Oni smatraju da su odvraćanje i borbena spremnost važni i podržavaju modernizaciju i unapređivanje vojnih saveza sa SAD i Japanom, ali u svrhu odupiranja pretnji sa Severa, a nikako u smislu širenja geografskog opsega delovanja tih saveza, jer bi to korejski narod izvrglo riziku koji ne priželjkuje.

Tekst zaključuju konstatacijom da je Južna Koreja (američki) saveznik, a ne instrument, i upozorenjem da savez koji to zaboravi rizikuje da izgubi moralnu legitimnost, pa i uruši stabilnost koju tvrdi da brani.

Strateške muke Seula

Ipak, kada se uzme u obzir da je oko 28.000 američkih vojnika stacionirano na njenoj teritoriji i da se oslanja na kapacitete američke mornarice, uključujući tu i nuklearnim raketama naoružane podmornice, i stratešku bombardersku avijaciju SAD, svaki pokušaj Republike Koreje da zagovara sopstveni suverenitet i pravo u odlučivanju o bezbednosti i spoljnoj politici je vrlo težak, ako ne i nemoguć.

Sigurno je da tajvansko pitanje ne dotiče Seul na način na koji dotiče Tokio, odnosno, da eventualni dolazak tog ostrva sa 23 miliona stanovnika pod kontrolu Pekinga ne bi značajno promenio strateški položaj Južne Koreje i teritorijalno je ugrozio.

S druge strane, uplitanje Seula u eventualni vojni sukob Pekinga i Tajpeja pod paskom Vašingtona ili angažovanje američkih trupa sa južnokorejske teritorije u sukobu između Vašingtona i Pekinga, ne samo što bi izazvalo oružani odgovor Kine po južnokorejskoj teritoriji, već bi dovelo i do prave ekonomske katastrofe jer se južnokorejska privreda u velikoj meri oslanja na kinesko tržište.

To bi takođe bitno oslabilo bezbednosni položaj Južne Koreje u odnosu na Sever jer bi navelo Peking da ekonomski i vojno (snažnije) podupre Severnu Koreju.

Zato je jasno da najveći deo političkog establišmenta i pogotovo običan narod u Južnoj Koreji ne priželjkuje da budu uvučen u veliku igru stranih sila.

Problem je, međutim, to što je, mada je prilično jasno da Seulu ne bi odgovaralo da bude iskorišćen u sukobu SAD i Kine oko Tajvana ili Južnog kineskog mora i da mu je potrebno da sa Pekingom održava korektne političke i ekonomske odnose, prethodna južnokorejska vlada napravila otklon od takve uravnotežene politike i otvoreno se priklonila vojnopolitičkom stanovištu Vašingtona.

Naime, prethodni predsednik Republike Koreje konzervativac Jun Suk Jol, koji se sada nalazi iza rešetaka zbog pokušaja da uvede diktaturu, bio je prihvatio sve gore navedene rizike otvorene antikineske politike, izjasnivši se za to da njegova zemlja preuzme izvršavanje međunarodnih bezbednosnih zadataka koji mu se postave iz Vašingtona (uključujući tu i naoružavanje evropskih članica NATO-a i isporuke municije za Ukrajinu).

Konkretno, on je bio izjavio da je tajvansko pitanje "globalni problem", aludirajući da to ostrvo nije unutrašnji problem Kine.

Jun je takođe izrazio podršku za formiranje antikineskog vojnog saveza SAD, Velike Britanije i Australije "AUKUS" i protivljenje "pokušajima za izmenu statusa kvo i militarizaciju ostrva" u "Južnom kineskom moru i drugde" u Indo-Pacifiku, što predstavlja otvorenu kritiku aktivnosti kineske armije na tim prostorima.

Mada sadašnje južnokorejske vlasti (vlada Demokratske partije) jesu za bolje odnose sa Kinom i nemešanje u geopolitičke trzavice Vašingtona i Pekinga, u SAD shvataju da im politička polarizacija u Južnoj Koreji ide na ruku i da postoje snage unutar zemlje na koje mogu da računaju u sprovođenju svojih regionalnih geopolitičkih interesa.

Zato, može se reći, Južnoj Koreji predstoje vrlo neizvesni dani u kojima će morati da, možda veštije nego ikad pre, lavira između dve velike sile, SAD i Kine, dok raste ekonomsko i vojno trvenje među njima i pritisak Vašingtona na regionalne saveznike u Istočnoj Aziji da se usaglase sa ciljevima njegove politike prema Kini.