Smederevska nahija u Prvom srpskom ustanku

Smederevo je bilo među prvim srpskim varošima koje je Karađorđe oslobodio od Turaka. Osmog novembra 1805.godine, smederevski dizdar Muharem Guša, predao je Karađorđu ključeve grada. Smederevo nakon toga postaje sedište Praviteljstvujuščeg sovjeta srpskog, centralnog organa vlasti ustaničke Srbije, i po drugi put u istoriji, prestonica.

„Sovjet je tada imao ulogu da balansira između Karađorđa, koji je težio samovlasti, i ustaničkih vojvoda, komandanata, koji su težili nekoj vrsti separatizma i deobi vlasti. Neke od najvažnijih odluka za dalji tok Ustanka donete su baš na Skupštini i na sednicama Sovjeta ovde u Smederevu. Međutim, onovremeni komandati i vojskovođe, imali su osećaj za budućnost Srbije pa se tako vodilo računa i o počecima školstva, tako da je prva ustanička škola, osnovana baš u Smederevu", navodi istoričar Muzeja u Smederevu Miroslav Lazić.

Smederevska Palanka, u vreme Turaka, zvana Hasan Pašina Palanka, bila je na trasi Carigradskog druma. Iz ovoga kraja potekle su čuvene vojvode Smederevske nahije.

„U Orašcu kada je Karađorđe izabran za vođu, ali nakon što je prvo predložen, upravo čovek koji je ovde rođen, Stanoje Glavaš, ovde u Glibovcu, na par kilometara od grada, on je predložen za vođu ustanka. Međutim on, kao hajdučki harambaša, on je taj posao odbio, ali je sve vreme Ustanka, bio verni Karađorđev pratilac i prijatelj. Od drugih znamenitih ličnosti iz tog perioda, tu su i Đuša i Vujica Vulićević", kaže istoričar iz Smederevske Palanke Aleksandar Nikolić.

Nedaleko od Velike Plane, u ataru sela Radovanje, odigrao se još jedan značajan istorijski događaj. U Radovanjskom lugu 1817.godine ubijen je i prvobitno sahranjen Vožd Karađorđe. Vujica Vulićević, koji je učestvovao u ubistvu, u znak pokajanja, podigao je, nedaleko odatle, crkvu brvnaru - Pokajnicu.

„Tu je pao dogovor 1817. da se Karađorđe preko posrednika svog kuma, sastane sa Milošem Obrenovićem, i, nažalost, na tom mestu je 1817. godine i skončao. Dugi niz godina je, do početka 20. veka, Radovanjski lug i mesto upokojenja Vožda Karađorđa, bilo obeleženo samo skromnim krstom i ograđeno prvobitnim grobom gde je Karađorđe sahranjen, da bi onda posle, 1904. godine, dolaskom Karađorđevića, i 30-ih godina njegovog potomka kralja Aleksandra od Jugoslavije, izgrađen kompleks crkve Zahvalnice, koja je posvećena Svetom Arhangelu Mihajlu", objašnjava istoričar iz Velike Plane Predrag Georgijev.

Grad Smederevo i opštine Smederevska Palanka i Velika Plana, spomenicima i manifestacijama, čuvaju sećanja na važne istorijske događaje iz Prvog srpskog ustanka. Dan grada Smedereva, proslavlja se 21. novembra, na dan kada je 1805. godine Smederevo oslobođeno od Turaka. Osnovna škola u Glibovcu, mestu rođenja Stanoja Glavaša, nosi njegovo ime, a u istom selu, održava se i manifestacija Dani Stanoja Glavaša. U Radovanjskom lugu svake godine se održava program pod nazivom „Voždovi dani".