Tri decenije od egzodusa sarajevskih Srba – Novi Zejtinlik kao svedočanstvo stradanja

Novi Zejtinlik – groblje u Sokocu svetinja je i zavet, ali i mesto susretanja i hodočašća Srba prognanih iz Sarajeva.

Na njemu je po drugi put sahranjeno više od devet stotina srpskih vojnika, čije su posmrtne ostatke iskopavale i sa sobom u koloni nosile njihove porodice.

Beli krst kao svedočanstvo o prekinutoj mladosti

Aleksa Barjaktarević kaže da je prilikom progona poneo ono najvrednije što je imao – kosti svoja dva ubijena sina.

"Ne mogu zaboraviti kad je moj Goran poginuo, kad sam mu kosti sabirao da mu ne bi koja ostala, parče tela. Sećam se toga, a dva puta sahranjivati, vaditi iz zemlje, znaš šta si sahranio, vidiš šta vadiš", ističe Aleksa Barjaktarević iz Ilijaša.

Svaki beli krst svedoči o nečijem životu i mladosti koja je prekinuta u ratu. Za porodice poginulih ovo mesto prostor je sećanja, poštovanja, ali i opomene.

"Tragedija je neopisiva. Imamo slučaj gore dva brata i od starijeg brata dva sina, njih četvorica – kuća je maltene ugašena. Imamo u jednoj grobnici šestoro sahranjenih", ističe Goran Dobrilović iz Sokoca.

Kolektivno pamćenje

Milanka Tomanić iz Vogošće priča da su im prvo uzeli grad Sarajevo, u kome je, kako kaže, 70 odsto stanovništva bilo srpsko.

"Uzeli su nam i mladost, prijatelje, rodbinu, braću, sestre, očeve, ne možemo da zaboravimo. Sarajevski Srbi su dali najveću žrtvu za Republiku Srpsku, zarad mira i Republike Srpske", ističe Tomanićeva.

Po snegu i hladnoći, na put u nepoznato u februaru i martu 1996. godine krenuli su građani Ilijaša, Grbavice, Hadžića i Vogošće – sarajevskih opština koje su Srbi odbranili nakon svakodnevnih napada i čak 35 ofanziva, a koje su izgubili jednim potezom na papiru.

Tačno 30 godina kasnije, egzodus sarajevskih Srba ostaje duboko upisan u kolektivno pamćenje naroda kao svedočanstvo vremena velikih stradanja, ali i početka novog života na ovim prostorima.