Žene u muzici

Dinamičan i kreativan ženski barokni ansambl – Giardino di Delizie – osnovala je u Rimu 2014. godine Eva Ana Augustinovič, poljska violinistkinja i muzikološkinja. Ansambl sa fleksibilnim sastavom okuplja osamnaest muzičarki čija su interesovanja fokusirana na istorijski informisanu izvođačku praksu. Članice su se usavršavale kod uglednih međunarodnih pedagoga i danas aktivno sarađuju sa vodećim ansamblima za ranu muziku širom sveta. U emisiji ćete, pored Eve Ane Augustinovič, koja nastupa na baroknoj violini, slušati i: Valeriju Kaponeto na baroknoj violini, Agnješku Ošancu na baroknom violončelu; Sofija Feri muzicira na teorbi i baroknoj gitari, a Elizabeta Feri na čembalu i orguljama.

Od osnivanja, ansambl intenzivno nastupa u Italiji i inostranstvu, na prestižnim festivalima i u značajnim koncertnim dvoranama. Umetnički rad članica zasnovan je na temeljnom muzikološkom istraživanju i ponovnom otkrivanju baroknog repertoara autora aktivnih u Italiji, posebno u Rimu, ali i u Poljskoj, čime teže uspostavljanju kulturnih veza između ove dve zemlje. Na taj način se Giardino di Delizie afirmisao kao jedinstven ansambl na muzičkoj mapi Evrope, spajajući naučni rad i visoki izvođački nivo u savremenoj interpretaciji barokne muzike. Njihovi zapaženi nastupi osvetlili su neka od važnih dela kompozitora rimske škole, kao i ostvarenja poljskih i italijanskih autora aktivnih na dvoru poljskih kraljeva. Inspirisane baroknom maksimom saper ben parlare per ben suonare – dobro govoriti da bi se dobro sviralo – članice ansambla teže izražajnim, gotovo retorički oblikovanim interpretacijama, u kojima, po sopstvenim rečima, koriste sviranje i kao oblik komunikacije sa publikom.

U diskografskom opusu ansambla, koji broji devet hvaljenih i nagrađivanih izdanja, nalazi se i album sa Trio sonatama iz opusa 2 Karla Manelija, malo poznatog italijanskog violiniste, kompozitora i pevača čiji se život odvijao u Rimu od 1640. do 1697. godine. Reč je o premijernim snimcima koje su ove umetnice zabeležile 2023. godine u crkvi Svetog Franje u Treviju, a koji je objavila izdavačka kuća Brilliant Classics 5. decembra 2025. godine.

Karlo Maneli je bio poznat pod nadimkom „Carluccio del violino”, odnosno „Karlućo violinista” – i svirao je prvu violinu u najistaknutijim rimskim ansamblima tog doba. Izvori navode da ga je Arkanđelo Koreli, koji je često nastupao sa njim (a kasnije i zamenio na mestu prvog violiniste) opisao kao jednog od svojih najuticajnijih učitelja. Iako je njegovo ime danas svakako manje poznato od imena drugih muzičara njegove generacije, Maneli je bio jedan od najcenjenijih virtuoza aktivnih u Rimu u drugoj polovini sedamnaestog veka. Članice ansambla Giardino di Delizie ističu: „O tome svedoče i brojni izvori iz tog doba, na osnovu kojih smo rekonstruisale njegovo stalno prisustvo kao nadarenog instrumentaliste. Manelijevo ime pojavljuje se u spisima najvažnijih institucija i muzičkih akademija ’papskog grada’, kao i na dvorovima uglednih rimskih aristokratskih porodica – pokrovitelja umetnosti i muzike – kao što su Pamfilij, Borgeze, Kiđi i druge.”

Zanimljivo je istaći da članice ansambla Giardino di Delizie, pored nastupa i istraživanja, od 2024. godine organizuju i Međunarodni muzički festival „Sobejska”, u čast poljske princeze Marije Klementine Sobejske. Festival je posvećen ženama – zaštitnicama i pokroviteljkama muzike u Italiji, Poljskoj i širom Evrope. U pitanju je ’putujući’ festival koji se održava na različitim lokacijama u Italiji i Poljskoj: od crkava, dvoraca, do istorijski značajnih zdanja koja se transformišu u koncertne prostore. Cilj festivala, kako same članice ansambla napominju, jeste da se u novom svetlu prikaže doprinos žena u istoriji muzike – od pokroviteljki i kompozitorki do izvođačica – i da se ’ožive’ zaboravljena dela kroz savremene interpretacije ansambala specijalizovanih za istorijski informisano izvođenje. Program festivala obuhvata koncerte, predavanja, radionice i istraživačke projekte, stvarajući prostor za edukaciju, kulturnu razmenu i promociju zaboravljenih muzičkih ostvarenja.

Urednica Irina Maksimović Šašić