Gramofonija – Violinski koncert Maksa Regera

Snimak koji ćete slušati je zabeležio Klaus Štriben u studiju u Crkvi Svetog Luke u Drezdenu 1981. godine, zajedno sa Regerovim Varijacijama na Mocartovu temu koje su kasnije objavljene na posebnom izdanju. Švedski dirigent na čelu drezdenskog orkestra je očito imao afiniteta ka delima ovog kompozitora budući da su njihove interpretacije postale veoma zapažene i izdvajale su se iz repertoara pretežno sastavljenog od dobro poznatih klasičnih dela. Uspehu je svakako doprinelo i učešće soliste Manfreda Šercera, još jednog poštovaoca Regerovih dela, koji je 1973. godine objavio album sa Sonatom za violinu i čuvenom Čakonom u ge molu čime je stekao značajan ugled među poznavaocima opusa ovog nemačkog kompozitora. Snimak violinskog koncerta je objavljen u periodu u kojem je Eterna nastojala da osavremeni svoj proizvodni proces vinila razvijajući tehnologiju sličnu direktnom masteringu na metalu (DMM) koji će kasnije i licencirati od Teldek kompanije. Međutim, pre zvanične nabavke licence 1985. godine, nemačka kompanija je nastojala da razvije sopstvenu tehnologiju koja je nazvana “bakrorez” (kupferschnitt) a koja je bila veoma slična DMM proizvodnji. Bakrorez je takođe bio deo opsežnijih eksperimenata koji su uključivali i razvoj kompandera i dekodera za redukciju šuma i poboljšanje dinamičkih performansi ploče, koji su svi do 1990. godine napušteni u različitim stadijumima razvoja. Ploča koju ćete slušati nosi oznaku „Ce” kojom su označavane ploče nastale bakrorezom, bez drugih posebnih obeležja, budući da je reč o tehnologiji koja je bila u fazi razvoja, ali i veoma slična Teldekovom metodu koji je bio zaštićen, te je diskrecija u označavanju možda bila način da se izbegnu problemi oko prava na korišćenje.

Jedan od razloga za razvijanje sopstvene tehnologije paraleno sa licencnom DMM proizvodnjom se može pronaći u ceni ploča. Naime, kako su u Istočnoj Nemačkoj cene ploča bile fiksirane i odštampane na omotu, regularna ploča Eterne sa umetničkom muzikom, kao što je ova koju večeras emitujemo, koštala je 12 maraka i 10 feninga, dok su ploče sa DMM logom bile nešto skuplje, 15 maraka i 60 feninga. Kako je zvanični kurs marke između Istočne i Zapadne Nemačke bio izjednačen, može se pretpostaviti da je za lokalnu publiku ova razlika u ceni bila značajan faktor, dok su razlike u kvalitetu zvuka bile teško opazive s obzirom na to da je način proizvodnje bio veoma sličan. Ploče sa oznakom „Ce”, uz one sa dodatim slovima koja su se odnosila na upotrebu kompandera i redukcije šuma, proizvodile su se sve do 1990. godine, zajedno sa DMM pločama, kada je kompanija privatizovana, a čuveno postrojenje Postdam-Babelsberg rasformirano i demolirano.

Autor Milan Milojković
Urednica Sanja Kunjadić