Svetske muzičke pozornice

Od otvaranja oktobra 2021. godine, Izarska filharmonija stekla je reputaciju važnog koncertnog prostora kako zbog posebne atmosfere i odličnog zvuka, tako i u pogledu muzičara koji u njoj koncertiraju. U emisiji ćete čuti nastup Simfonijskog orkestra Bavarskog radija pod upravom Sajmona Retla, umetničkog direktora ansambla koji je za ovaj koncert odabrao jedno od svojih omiljenih dela: Šestu simfoniju u a molu Gustava Malera. Kako je još od studentskih dana maestro Retl gajio i posebnu naklonost ka muzici Betsi Žolas, program je ispunila i kompozicija pod naslovom Latest, odnosno Najnoviji, ove francusko-američke autorke. Reč je o ostvarenju koje je premijerno izvedeno na koncertu, a nastalo je po porudžbini Simfonijskog orkestra Bavarskog radija.

Betsi Žolas se ubraja među najznačajnije i najuticajnije kompozitorke svoje generacije. Rođena je 1926. u Parizu, a odrasla je u umetničkoj porodici gde su česti gosti bili slikar Anri Matis i pisac Džejms Džojs. Godine 1940. preselila se u Ameriku, gde je studirala klavir, kompoziciju i orgulje. Nakon Drugog svetskog rata vratila se u Pariz i nastavila obrazovanje kod Darijusa Mijoa i Olivijea Mesijana, čija je bila saradnica jedno vreme, a potom je radila i kao pedagoškinja na pariskom Konzervatorijumu. Sedamsedestih i osamdesetih godina XX veka predavala je na prestižnim američkim univerzitetima kao što su Jejl, Harvard i Tenglvud. Njeni studenti i muzičari sa kojima je sarađivala opisuju je kao izuzetno šarmatnu, nazivajući je Velikom Damom nove muzike.

Drugi deo koncerta ispunila je Šesta simfonija u a molu Gustava Malera. Iako je ovo četvorostavačno delo pisao 1903. i 1904. godine, odnosno tokom naizgled srećnog perioda u svom životu, Malerovu Šestu simfoniju odlikuje mračno raspoloženje koje kulminira u tragičnom finalu. U Šestoj simfoniji kompozitor nastavlja da razvija rešenja koja je započeo u svojim ranijim delima: pred slušaoce izlazi sa novinama koje se, sa jedne strane, odnose na obogaćivanje harmonskog jezika, dok, sa druge – produbljuje logiku muzičkog razmišljanja i raznovrsnost tematskih odnosa. Kako je ova simfonija nastala iste godine kada i ciklus Pesme umrloj deci, 1904. godine, pretpostavlja se da je to bio jedan od razloga muzikolozima da je označe kao Tragičnu simfoniju, iako nije poznato da je Maler ovaj podnaslov prihvatio.

Urednica Irina Maksimović Šašić