Žene u muzici – Harijet Koen

Rođena u Londonu 2. decembra 1895, Harijet Koen je studije klavira pohađala na Kraljevskoj muzičkoj akademiji, a prvi zapažen nastup imala je 1920. godine kada je sa tenorom Džonom Koutsom održala koncert u Vigmor holu. Bila je naklonjena delima britanskih kompozitora iz različitih muzičkih epoha, a posebnu pažnju poklanjala je tadašnjoj savremenoj muzici: premijerno je izvela Klavirski koncert Ralfa Vona Vilijamsa, koji joj je kompozitor i posvetio, a ostvarila je i dragocen zvučni zapis Kvinteta za klavir Edvarda Elgara koji je odsvirala zajedno sa članovima kvarteta Straton, takođe privrženim delima britanskih autora.

Na salcburškom Festivalu nastupila je 1924. ostvarivši zapažen uspeh, a iste godine po pozivu Pabla Kazalsa, uz pratnju njegovog orkestra održala je izuzetan koncert u Barseloni, da bi sa Vilhelmom Furtvenglerom nekoliko meseci kasnije osvojila kritičare i publiku nastupima u Švajcarskoj. Naredne, 1925. godine u Kvins holu u Londonu održala je impresivan klavirski resital sa programom koji je u celini bio posvećen ostvarenjima Johana Sebastijana Baha, ostavši u istoriji muzike upamćena i kao jedna od istaknutih interpretatorki dela ovog baroknog majstora.

Značajan broj kompozitora pisao je dela za Harijet Koen, a među njima su bili Džon Ajrland, Bela Bartok (koji joj je posvetio šest poslednjih komada iz ciklusa Mikrokosmos), Ernest Bloh, a posebno Arnold Baks, sa kojim je bila u bliskoj, intimnoj vezi. Njegov Končertino za klavir i orkestar Harijet Koen je premijerno izvela 1939. godine, a nakon što je 1948. imala ozbiljnu povredu desne ruke, zbog koje će šezdesetih godina i prestati da nastupa, Baks je za nju komponovao Koncert za levu ruku, jedno od svojih poslednjih koncertantnih ostvarenja. Izvori navode da je posebno volela da svira i kompozicije španskih autora, poput Manuela de Falje čija je ostvarenja uvrstila u svoj repertoar.

Iz biografije Harijet Koen izdvajamo i podatak da je u Engleskoj bila jedna od prvih interpretatorki muzike ruskih i sovjetskih kompozitora. Prilikom turneje u Sovjetskom Savezu 1935. godine, koncerte koje je održala u Moskvi i tadašnjem Lenjingradu slušaoci su mogli da prate i u direktnim prenosima na radijskim talasima, a zanimljivo je da je njen program bio sastavljen od dela Dmitrija Šostakoviča, Dmitrija Kabalevskog i Leonida Polovinkina.

Uz brojne nagrade i priznanja kojima je ovenčana posebno se izdvaja Orden Britanskog carstva koji joj je dodeljen 1938. godine. Arnold Baks je zajedno sa svojim kolegama kompozitorima 1951. ustanovio Međunarodnu muzičku nagradu koja nosi ime Harijet Koen. Preminula je u Londonu 13. novembra 1967. godine.

Urednica Irina Maksimović Šašić