Barbara Štolberg-Rilinger: Prosvetiteljstvo. Evropa u 18. veku

Knjiga Prosvetiteljstvo. Evropa u 18. veku izvorno je objavljena pre više od dvadeset godina (2000) i do sada je doživela ukupno pet izdanja u okviru popularne edicije stručne literature „Filip Reklam" (Reclam Sachbuch). U ovoj zapaženoj studiji, autorka je ponudila znalački strukturirano i misaono iznijansirano tumačenje evropske istorije 18. veka. Usmerivši svoju pažnju na fenomen prosvetiteljstva, kao temeljne odlike čitavog stoleća, ona je unutar deset međusobno čvrsto povezanih poglavlja pokušala da prikaže intelektualne, društvene, ekonomske, političke i kulturne procese koji su obeležili ovo razdoblje. U tom smislu, Barbara Štolberg - Rilinger je, pored političkih struktura evropskog državnog sistema u 18. veku, analizirala uslove materijalnog privređivanja i nove ekonomske teorije, uspon građanstva i stvaranje novog građanskog društva, nove oblike religioznosti i rastuću kritiku crkve, nove oblike društvenosti (od književnih društava, salona do tajnih organizacija), promene koje su, istovremeno, nastupile u rodnim odnosima i novu ulogu žena, razvoj nauke i filozofije i na njima zasnovane planove za društvenom reformom kao i revolucije (Američku i Francusku) kojima se završava ovo protivrečnostima ispunjeno, u isto vreme tradicionalno i moderno, razdoblje evropskog prosvetiteljstva.

Na sva ova kao i brojna druga pitanja, autorka je pružila zaokružene odgovore pri čemu svoje izlaganje nije preopteretila suvišnom faktografijom. Stoga ova obimom nevelika, ali sadržajem izuzetno bogata knjiga, predstavlja neophodni uvod u razdoblje prosvetiteljstva kao konstitutivne epohe moderne istorije.

Barbara Štolberg-Rilinger (1955) je nemačka istoričarka, redovna profesorka Istorije ranog novog veka na Univerzitetu u Minsteru kao i dopisna članica Britanske akademije. Težište njenog naučnog istraživanje usmereno je ka političkoj, društvenoj i kulturnoj istoriji Srednje Evrope u Ranom novom veku (1500–1800), temama o kojima je objavila brojne naučne radove uključujući i monografije posvećene istoriji Svetog rimskog carstva nemačke nacije kao i njegovoj političkoj simbolici. Naročito priznanje unutar globalne zajednice istoričara Barbara Štolberg-Rilinger obezbedila je svojom voluminoznom biografijom austrijske carice Marije Terezije koja je, nedugo po svome objavljivanju, postalo standardno delo o ovoj temi (Maria Theresia. Kaiserin in ihrer Zeit. Eine Biographie, München: C. H. Beck, 2017) o čemu svedoči i činjenica da je englesko izdanje upravo objavljeno u izdanju uglednog univerziteta Prinston (Maria Theresa: the Habsburg empress in her time, New Jersey: Princeton, 2022).

Tekst čita: Aleksandar Božović
Urednica: Olivera Nušić