Poljski kompozitori bez države: kompozicije Bazilija Bohdanoviča i Karola Kurpinjskog

Pre dvesta pedeset godina, počevši sa sporazumom između Habzburške monarhije i Pruske potpisanog 6. februara 1772. godine, tri velike sile - Rusija, Habzburška monarhija i Pruska, rasparčale su Poljsku u procesu koji je, nakon tri koraka, 1795. naposletku doveo do njenog nestanka kao suverene države. Generacije poljskih kompozitora radili su u dijaspori, bez matične domovine, ili na području Poljske, pre svega u Varšavi, koja je bila najveći kulturni i muzički centar i koja je prelazila iz ruke u ruku velikih sila. Uporedo s tim, pojedine forme, stilski izrazi i plesni obrasci karakteristični za poljsku muziku, poput poloneze i mazurke, postajali su sve prisutniji u opusima poljskih kompozitora, obrazujući tako začetak poljske nacionalne škole. Slušaćete izbor poloneza Bazilija Bohdanoviča, poljskog kompozitora rođenog 1740. godine na istoku Malopoljske regije. Bohdanovič je od 1775. godine živeo i radio u Beču, najpre kao violinista i violista u operskim i koncertnim orkestrima. Njegove klavirske kompozicije - poloneze, mazurke i drugi karakterni komadi - koje je objavljivao u Beču krajem 18. veka, smatraju se začecima poljske nacionalne škole.

Karol Kurpinjski, rođen 1785. godine, jedan je od autora koji su urušavanju Kraljevine Poljske svedočili živeći u samoj Varšavi. Okosnica njegovog stvaralaštva bila je opera, gde je zahvaljujući više od dvadeset dela na poljskom jeziku premijerno izvedenih u njegovoj domovini, bio viđen kao vodeći poljski operski autor druge i treće decenije 19. veka. Kurpinjski je prednjačio i kao autor vokalno-instrumentalnih žanrova, te ćemo emitovati njegovo pozno sakralno delo Te Deum iz 1829. godine, odnosno iz perioda kada je Poljska sa Varšavom kao prestonicom bila inkorporirana u Rusko carstvo.

Autor: Srđan Atanasovski