Operski svet Đovanija Batiste Lorencija

Libreto Đovanija Batiste Lorencija koji je poslužio Hajdnu za operu Nagrađena vernost, pisan je 1779. za Domenika Čimarozu, a prvobitno je bio naslovljen Verno neverstvo. Izvođenje ove Čimarozine opere otvorilo je vrata novom pozorištu u Napulju, Teatru del Fondo, koje je predstavljalo drugo kraljevsko pozorište u tom gradu i to – za razliku od Teatra San Karlo – posvećeno upravo izvođenjima komičnih opera, što veoma plastično ukazuje na promenu statusa ovog žanra, kako u Napulju, tako i širom Evrope. Čimarozina partitura, zasićena napolitanskim dijalektom i katkad grubim situacionim humorom, vrlo brzo je došla i do ruku Jozefa Hajdna, koji je u ovom periodu radio na dvoru Esterhazijevih. U Hajdnovoj preradi, iz 1780. godine, opera je nasovljena Nagrađena vernost i označena je kao pastoralna komična drama, odnosno dramma pastorale giocoso, a zanimljivo je da joj je i u Esterhazi pripala čast da otvori novu modernu opersku pozornicu, sazidanu nakon požara 1779. godine. Premijera u Esterhazi odigrala se u februaru 1781, dok je druga verzija adptirana za novu pevačku postavku izvedena godinu dana kasnije. Reč je o jednoj od popularnijih Hajdnovih opera, koja je tokom osamdesetih godina osamnaestog veka izvođena i u adptaciji na nemačkom jeziku, u Beču i Bratislavi.

Radnja opere smeštena je u drevno grčko naselje, u kojem se kultu boginje lova, Dijani, svakog leta mora žrtvovati ljubavni par, kako bi se stanovnici iskupili za nevernost jedne nimfe. U senci ove kletve, odvija se razgranata burleska u kojoj likovi pokušavaju da nađu ljubavnike, ali i da izbegnu da budu određeni za žrtveni obred. Drugi čin opere sadrži solističke scene ljubavnog para Filena i Čelije: u nemogućnosti da se susretnu, Fileno ostavlja poruku urezanu u drvetu i odlučuje se da oduzme sebi život, dok je Čelija pronalazi i povlači se u samoću špilje. Ove numere u muzičkom smislu ilustruju uticaj ozbiljne opere i sentimentalnog stila na dramu đokozo sedamdesetih i osamdesetih godina 18. veka. U trećem činu, nakon što je svešteniku Melibeu intrigama pošlo za rukom da za ljudsku žrtvu odredi svog suparnika, grofa Peruketa, u paru sa pastiricom Čelijom, pred hram će istupiti Fileno, pravi ljubavnik Čelije, koji će ponuditi svoj život u zamenu za njen. Intervencijom boginje Dijane, koja je prepoznala pravu ljubav Čelije i Filena, kletva je skunuta, opera se zaršava trostrukim venčanjem, a vernost u ljubavi se ponovo uspostavlja u ovom drevnom grčkom naselju. 

Aurtor Srđan Atanasovski
Urednica Sanja Kunjadić