Otkriven drevni rečni sistem ispod antarktičkog leda „zaleđen u mraku“ 14 miliona godina

Ledeni pokrivač Istočnog Antarktika formirao se pre oko 34 miliona godina kada se Antarktik zaledio i napredovao, povukao se, zgusnuo i stanjio, kako su temperature varirale tokom geoloških epoha. Ledeni pokrivač je ostao prilično stabilan poslednjih četrnaest miliona godina, pokrivajući ogroman istočni deo antarktičkog kontinenta, ali stepen povlačenja ledenog pokrivača tokom najave toplih intervala je nepoznanica za istraživače.

Glaciolog Stjuart Džejmison sa Univerziteta Daram i njegov tim mapirali su topografske karakteristike pejzaža skrivenog ispod ledenog pokrivača Istočnog Antarktika, kako bi bolje razumeli kako je ledeni pokrivač fluktuirao tokom vremena.

Najveći na Zemlji, ovaj ledeni pokrivač nalazi se na steni iznad nivoa mora, ali nije tako stabilan kao što su naučnici nekada mislili.

Planeta Zemlja, po proračunima istraživača u budućnosti može da se zagreje za dva stepena Celzijusa, a očekuje se da nivo mora, zbog otapanja leda, do 2100. godine poraste za oko pola metra.

Ledeni pokrivač Antarktika neobično reaguje na globalno zagrevanje koje ima najveći doprinos budućem porastu nivoa mora. Naučnici užurbano rade na mapiranju njegovog donjeg dela i modeliranju njegove budućnosti.

„Mi bolje razumemo Mesec od Istočnog Antarktika. Još uvek ne razumemo u potpunosti klimatske rizike koji će proisteći iz ove oblasti“, rekao je naučnik za polarne oblasti Met King sa Univerziteta Tasmanije, autor studije o modeliranju.

U ovoj novoj studiji, Džejmison i saradnici krenuli su u potragu za detaljima prošlosti ledenog pokrivača Istočnog Antarktika ispisanim u drevnim karakteristikama zemlje ispod basena Aurora–Šmit, u unutrašnjosti glečera Denman i Toten.

„Kako ledeni pokrivači fluktuiraju, oni modifikuju pejzaž na kome se nalaze, ostavljajući otisak prsta“, objašnjavaju istraživači u objavljenoj studiji.

Ledeni pokrivač je ostao prilično stabilan poslednjih četrnaest miliona godina, pokrivajući ogroman istočni deo antarktičkog kontinenta, ali stepen povlačenja ledenog pokrivača tokom najave toplih intervala je nepoznanica za istraživače.

Skenirajući Aurora–Šmit basene, tim je pronašao drevni predeo na 300 kilometara dubine ka unutrašnjosti na mestu gde se današnji ledeni pokrivač susreće s morem.To je mali deo ogromnog kontinenta, ali veoma značajan za naučna istraživanja i otkrića.

Otkriveno područje sastoji se od tri reke koje imaju uklesana korita širine oko 40 kilometara.

Zamršena mreža grebena i dolina pokriva blokove, ali ove karakteristike nisu u skladu sa sporim, modernim tokom leda na severu preko ovog dela kontinenta.

Dakle, verovatnije je da je teren formiran pre antarktičke glacijacije, kada su reke prešle region do obale koja se pojavila kada se superkontinent Gondvana odvajao.

Istraživači sugerišu da je teren napravljen od pukotina koje su se prvobitno otvorile kada se Gondvana rascepila, a koja je dalje erodirala u duboka korita.

Otkriveni rečni sistem, po naučnim istraživanjima verovatno se oblikovao pre više od 14 miliona godina. Pošto je mreža reka i dolina tako dobro očuvana, to sugeriše da se region brzo zaledio i da se ledeni pokrivač Istočnog Antarktika nije povukao dovoljno daleko u proteklih četrnaest miliona godina da bi izložio teren drugim erozivnim silama, poput glečera.

Ali povlačenje ledenog pokrivača može stići do ovog regiona u budućnosti, upozoravaju istraživači, ako se temperatura poveća za 3–7 stepeni Celzijusa, kao što su bile pre 14–34 miliona godina, kada se formirao ledeni pokrivač Istočnog Antarktika.

„S obzirom na ovo otkriće drevnog skrivenog predela očekujemo da će u skoroj budućnosti biti otkriveno još takvih pejzaža ispod ledenog pokrivača“, naveli su istraživači.