Misterija „Pećine 338“ – zašto su se praistorijski ljudi vekovima vraćali na ledeni vrh Pirineja

Do pećine je teško stići – nalazi se na nadmorskoj visini od 2.235 metara – a posetioce tamo dočekuju ledene temperature. Novo istraživanje sada počinje da rasvetljava šta je navelo ljude da se više puta vraćaju pre oko 5.500 godina.

Arheolozi su otkrili različite predmete koji nagoveštavaju priču o ovoj pećini.

Među njima su kost prsta, dečji zub, komadi uglja, primitivni nakit i veliki broj fragmenata zelenog minerala koji je bio usitnjavan i spaljivan pre više milenijuma, a upravo bi oni mogli biti ključ za rešavanje ove misterije.

Ova otkrića, o kojima su izvestili istraživači iz više španskih institucija, predstavljaju početak šireg arheološkog projekta na lokalitetu. Iako još nema svih odgovora o tome šta se ovde dešavalo, tragovi se sve više umnožavaju.

„Dugo su se visokoplaninska područja smatrala marginalnim prostorima kroz koje su praistorijske zajednice samo povremeno prolazile. Međutim, pronašli smo izuzetno bogatu arheološku sekvencu, uključujući više ložišta i veoma veliki broj fragmenata zelenog minerala“, kaže arheolog Karlos Tornero iz Katalonskog instituta za ljudsku paleoekologiju i društvenu evoluciju.

Zeleni kameni fragmenti još nisu zvanično identifikovani, ali istraživački tim smatra da bi mogli biti delovi malahita, minerala koji se može prerađivati u bakar. To bi moglo značiti da je reč o drevnom rudarskom logoru na velikoj nadmorskoj visini.

Na lokalitetu su pronađena ukupno 23 ognjišta, a fragmenti minerala otkriveni su u više slojeva naslaga, što ukazuje na dugotrajnu rudarsku aktivnost. Materijal je najverovatnije vađen u blizini i donošen u pećinu radi prerade u bakar.

„Mnogi od ovih fragmenata pokazuju tragove termičke izmene, dok drugi materijali u pećini to ne pokazuju, što jasno ukazuje na to da je vatra imala važnu ulogu u njihovoj obradi i da je postojala namera iza tog procesa“, kaže arheometalurg Julija Montes-Landa sa Univerziteta u Granadi.

„Drugim rečima, nisu slučajno bili izloženi vatri“, dodaje on.

Slojevi koje je otkrio istraživački tim obuhvataju period od nekoliko hiljada godina, a smatra se da dokazi o proizvodnji bakra potiču iz perioda od oko 3.500. do 1.000. godine pre nove ere.

Što se tiče ljudskih ostataka, zub pripada detetu starom najmanje 11 godina, ali nije jasno da li potiče od iste osobe kao i kost prsta. Ovi ostaci nagoveštavaju da je pećina možda služila i kao mesto sahranjivanja, ali to još nije potvrđeno.

Pronađeni nakit takođe je veoma zanimljiv i pomoći će u poređenju sa drugim arheološkim lokalitetima.

„Privezak od školjke je zanimljiv jer ima sličnosti sa nalazima na drugim lokalitetima u Kataloniji, što ukazuje na zajedničke tradicije ili veze između različitih zajednica. Privezak napravljen od medveđeg zuba mnogo je ređi. To bi moglo ukazivati na nešto specifičnije ili simboličnije, verovatno povezano sa lokalnim okruženjem“, kaže Tornero.

Prema rečima arheologa, Pećina 338 je sada „najviše praistorijsko pećinsko nalazište sa kontinuiranim tragovima boravka ljudi do sada dokumentovano u Pirinejima“.

Iako još uvek nije moguće izvući konačne zaključke, ova otkrića već pružaju novi uvid u život u planinskim predelima od kasnog neolita do bronzanog doba. Ako su se ljudi redovno vraćali na ovo mesto, moguće je da postoje i druga slična nalazišta.

Do sada je istraženo svega šest kvadratnih metara pećine, a planirana su mnogo dublja iskopavanja kako bi se otkrila celokupna priča o ovom udaljenom mestu.

„Ne možemo sa sigurnošću reći koliko su se ljudi zadržavali prilikom svakog dolaska, ali ponovljeno korišćenje prostora i velika količina ostataka ukazuju na boravke kratkog do srednjeg trajanja, koji su se iznova ponavljali tokom veoma dugog vremenskog perioda“, zaključuje Tornero.