Čitav ekosistem izgubljenog superkontinenta pronađen u ćilibaru starom 112 miliona godina

Ovo je prvo veliko otkriće ćilibara sa insektima u Južnoj Americi, koje pruža jedinstven uvid u život u Kredi u južnoj hemisferi.

Ćilibar, pronađen u kamenolomu Genoveva u Ekvadoru, sačuvao je najmanje pet redova insekata, uključujući različite vrste muva, gljivarskih buba i osa. Takođe je pronađen i dokaz o aktivnosti paukova u vidu fragmenta paukove mreže. Način na koji su niti raspoređene ukazuje na to da je mreža možda bila izgrađena u stilu savremenih paukova tkalaca, iako joj nedostaju lepljive kapljice tipične za takve mreže.

„Ovi nalazi pružaju direktan dokaz o vlažnom, smolom ispunjenom šumskom ekosistemu i njegovoj artropodnoj fauni u ekvatorijalnoj Gondvani tokom krede“, objašnjavaju paleobiolog Ksavijer Delkos sa Univerziteta u Barseloni i njegove kolege u radu objavljenom u časopisu Communications Earth & Environment.

Gondvana je bila ogromna drevna kopnena masa ili „superkontinent“ koji je počeo da se raspada tokom trijasa i jure, formirajući mnoge današnje južne kontinente, uključujući Južnu Ameriku, Afriku, Antarktik i Australiju.

Ćilibar je prilično čest na severnoj hemisferi, ali je na južnoj pronađen samo povremeno. Tokom Baremijskog perioda, pre oko 122 miliona godina, ogromne količine smole stvarale su četinarske šume širom sveta, koje su dominirale nad ostalim biljkama sve do pre oko 70 miliona godina.

Ova lepljiva supstanca – mešavina karboksilnih kiselina, eteričnih ulja i ugljovodonika – pomagala je drveću da zaceli oštećenja i štitila ga od onih koji su želeli da mu oštete ili inficiraju korenje i grane. Ovaj ćilibar je nastao od drveća iz porodice araukarija, koja su bila široko rasprostranjena tokom jure i krede, a danas ih predstavlja tek nekoliko vrsta u južnoj hemisferi.

Delkos i njegov tim identifikovali su dva različita tipa ćilibara u kamenolomu – jedan je nastao od smole koja je curela iz korenja pod zemljom; drugi iznad zemlje, kada je smola došla u kontakt sa vazduhom i zarobila insekte u kretanju kroz drveće.

Uprkos tome što je ćilibar sa insektima najpoznatiji, on je zapravo relativno redak; većina poznatih nalazišta potiče od smole iz korenja, koja obično sadrži vrlo malo tragova drugih oblika života. Ipak, čak i pod zemljom, kredni uzorci ćilibara sa severne hemisfere obično sadrže dokaze o gljivicama koje se hrane smolom. Iako prisutne, one su bile iznenađujuće retke u uzorcima iz Genoveve.

To bi moglo da objasni zašto je na ovom nalazištu pronađeno toliko smole iz korenja – možda su, kako autori sugerišu, tla bila toliko zasićena vodom da je razvoj gljivica bio potisnut.

Iznad zemlje, smola je mogla da deluje kao lepljiva zamka, sakupljajući neverovatno očuvane primerke beskičmenjaka, koje sada možemo da proučavamo milionima godina kasnije.

„Ovo otkriće i povezani biljni ostaci u stenama koje sadrže ćilibar proširuju naše razumevanje gondvanske artropodne faune i flore koje su naseljavale šume duž njene zapadne ivice u periodu velike transformacije ekosistema“, pišu autori.

Oni se nadaju da će buduća istraživanja na terenu omogućiti naučnicima da bolje shvate kako se južnoamerička flora i fauna odnose prema drugim gondvanskim regionima, gde je takođe pronađen ćilibar, ali još uvek nije detaljno istražen.