Vazari u Večnom gradu: slikar, arhitekta i „otac“ istorije umetnosti

Đorđo Vazari je rođen u Arecu 1511. Svestrani umetnik, slikar sa manirističkim darom, arhitekta porodice Mediči, kao i kompleksa Ufici u Firenci. U Rimu je stvarao za porodicu Farneze, papu Pavla III.

Upravo je boravak u Rimu, bogatim kulturnim stimulansima, inspirisao Vazarija da 1545. napiše prvu verziju umetničke istoriografije – Životi slavnih italijanskih arhitekata, slikara i vajara od 13. do 16. veka. To delo, podariće mu titulu oca istorije umetnosti koji je postavio temelje moderne likovne kritike.

„Vazari se s vremenom udaljavao od renesansne slikarske radionice, poprimajući dimenzije akademskog umetnika, u krajnje pozitivnom i humanističkom smislu. Odlikovalo ga je bogato kulturno obrazovanje, bezgranična ljubav prema antičkoj umetnosti i podrazumeva se prema renesansnim majstorima. Jedan je od glavnih osnivača Akademije umetnosti crtanja u Firenci 1563, najstarije u svetu. Akademija je imala presudan uticaj na promenu profila umetnika, kao intelektualaca, teoretičara i erudita“, navodi kustoskinja Alesandra Baroni.

Vazari je bio opčinjen umećem Mikelanđela, kojim je radio u Sikstinskoj kapeli kada je nastalo remek delo Sudnji dan, o čemu svedoče Vazarjevi crteži. U enciklopediji biografija Vazari je napisao „Mikelanđelo – božanstven, vrhunac umetnosti; Rafaelo – sinonim za gracioznost i savršenu tehniku“, dok je, iznenađujuće, Leonarda opisao kao genija, obdarenog ne samo intelektom, već i velikim šarmom i nežnošću.

Vazari biograf otrgao je od zaborava i mnoge izgubljene slike. Najznačajniji primer je Leonardovo nedovršeno delo Bitka kod Angijarija. Na istom mestu u Palati Veki u Firenciji Vazari je po narudžbini naslikao bitku kod Marčanija sa enigmatskom porukom Ćerka Trovi, ko traži naći će.

Vazarijevo viđenje umetnosti sa posebnim akcentom na pisanu reč, dato kao sveobuhvatne celine u neprestanoj evoluciji, ostavilo je svetu neprocenjivo inspirativno nasleđe.