Mehanizam iz Antikitere – računar iz 2. veka p. n. e.

Povodom izložbe „Mehanizam iz Antikitere“, koja je održana u Univerzitetskoj biblioteci „Svetozar Marković“ u Beogradu, objavljujemo tekst Đorđa Đurića „Mehanizam iz Antikitere – novi pogled na istoriju otkrića”

Izložba Eftimiosa Nikolaidisa, istraživača u Institutu za neohelenske studije u Atini i Aleksandra Petrovića, profesora teorije kulture i civilizacije na Univerzitetu u Kragujevcu, priređena je u Univerzitetskoj biblioteci „Svetozar Marković" u Beogradu, pod naslovom „Mehanizam iz Antikitere". Izložba je posvećena prvom pravom analognom računaru iz 2. veka stare ere koji je slučajno otkriven u ostacima rimskog broda potonulog kod grčkog ostrva Antikitera i danas je izložen u Narodnom arheološkom muzeju u Atini.

Odmah po otkrivanju bilo je jasno da je reč o astrolabu ili planetarijumu, instrumentu za navigaciju ili sličnom sklopu, ali sve do pre nekoliko godina nije mogao da bude rekonstruisan. Nazvan je „prvi računar na svetu". Danas se smatra da je osmišljen i konstruisan u drugoj polovini II veka stare ere kao deo tradicije pravljenja sfera (sphairopoiia) koja se povezuje sa Arhimedom. On pokazuje da je astronomska nauka tog vremena, koju oličavaju Aristarh, Apolonije, Hiparh, bila dovoljno snažna teorijska podloga na kojoj je mogao nastati takav uređaj. Može se nagađati da ga je konstruisao Posejdon sa Roda, s obzirom da i mnoštvo drugih nalaza na potonulom brodu potiču sa ovog ostrva. S druge strane, ono što se zna o Metonovom kalendaru koji je primenjen u uređaju, kao i imena meseci koja su ugravirana na njemu čine mogućim da je mehanizam nastao na Korintu ili možda u Sirakuzi.

Po svemu sudeći kosmopolitska aleksandrijska kultura koja se širila od zapadnog Sredozemlja do Vavilona bila je plodno mesto za nastanak ovakvog uređaja. Ni jedan približno složen mehanizam nije se javio na Zapadu sledećih 1300 godina.

Tokom XX veka brojni istraživači proučavali su ovaj mehanizam, ali nisu uspeli da odgonetnu tačne funkcije i svrhu konstrukcije. Tek nedavno, međunarodni istraživački tim koristeći posebno napravljenu opremu dolazi do bližeg rešenja tajne ovog instrumenta. Potvrđeno je da je Mehanizam iz Antgikitere mehanička analogija antičkog znanja o vasioni.

Urednica emisije: Olivera Gavrić Predić

 

 

broj komentara 0 pošalji komentar