Omaž srpskim precima slavno palim u oslobodilačkim ratovima

Izložba "Jug Srbije u Velikom ratu 1915-1918" je zajednički projekat muzeja u Leskovcu, Nišu, Vranju, Pirotu i Prokuplju i predstavlja specifičan omaž našim precima slavno palim u odbrambenim i oslobodilačkim ratovima koje je Srbija vodila početkom 20. veka. Uz nesebičnu pomoć saradnika, izložbu su pripremili kustosi istoričari – savetnici muzeja u Leskovcu Mira Ninošević i Veroljub Trajković.

U galeriji Radio-televizije Srbije u 18 časova otvorena je izložba "Jug Srbije u Velikom ratu 1915-1918". Izložba će biti otvorena do 25. aprila.

Na otvaranju su govorili v. d. direktora Televizije Srbije Ilija Cerović, gradonačelnik Leskovca čiji je Muzej nosilac ovog zajedničkog projekta, dr Goran Cvetanović i autori izložbe.

Zahvaljujući potomku Sretena Dinića, jednog od istaknutih kulturnih poslenika na Jugu Srbije tokom Velikog rata, istoričaru Đorđu Mamuli, na otvaranju je izveden deo Dinićeve predstave "Pod maslinama na Krfu" koja je premijerno izvedena pre 90 godina, a poslednji put se igrala pre osam decenija.

Razgovor dvojice vojnika o situaciji u kojoj su se našli na ostrvu Krf, žal za domovinom i nada da će joj se uskoro vratiti izveli su studenti Fakulteta dramskih umetnosti Joakim Tasić i Dragan Sekulić uz muzičku pratnju Dušana Mamule.

"Jug Srbije u Velikom ratu 1915-1918" hronološki prikazuje period od povlačenja srpske vojske i naroda 1915/16. godine, preko uspostavljanja okupacione vojno-civilne vlasti, stradanja i deportovanja srpskog stanovništva u logore, položaja Srpske pravoslavne crkve i školstva pod okupacijom, do izbijanja Topličkog ustanka, njegovog surovog ugušenja i, na kraju - slavnog povratka u oslobođenu otadžbinu.

U prvi plan istaknuti su, pre svega, pojedinci, ratnici i junaci, obični srpski seljaci, zanatlije i malobrojna srpska inteligencija, koja je pokazala besprimernu požrtvovanost u odbrani otadžbine. Izložene su pojedinačne i grupne fotografije  odlikovanih zaslužnih ratnika, običnih vojnika i dramatičnih prizora iz borbi, ratne beleške ratnika, originalna dokumentna, izveštaji, naoružanje, oprema i još mnogo toga što upečatljivo svedoči o stradanjima na jugu Srbije u Velikom ratu.

Posetioci prvi put mogu da vide fotografije koje svedoče o putu naših ratnika preko Albanije, Krfa, Soluna, Solunskog fronta i oslobađanju Srbije, potom, o svakodnevnom životu civila, žena, dece i staraca na okupiranoj teritoriji, nad kojima su Bugari počinili do tada nezapamćene zločine.

Strah od gladi, bolesti, internacije, zatvora i raznih vrsta maltretiranja od strane okupatora, obeležio je svakodnevni život ogromne većine Srba, onih koji su ostali u okupiranoj otadžbini i na svojoj koži osećali tešku sudbinu porobljenog stanovništva.

Civilno stanovništvo je pretrpelo veliki teror, silovanja, paljenja, nabijanja na kolac...

Podaci su surovi: 1917. godine iz Moravske okupacione oblasti je internirano u bugarske logore oko 65.000 lica od 18 do 60 godina. U ovaj broj interniranih ulazi 8.000 devojčica koje su Bugari za zlatan novac, kao roblje, prodali Turcima za njihove hareme.

Po Rajsovom tvrđenju, to su mahom bila ženska deca od deset do petnaest godina. Od masovnih ubistava interniranih treba navesti likvidaciju jednog konvoja od oko 600 dece iz leskovačkog kraja u okolini Sofije i konvoja od 1.000 civila, 17. aprila 1917. godine, kako se navodi u izveštaju anketne komisije. Posebno su potresne fotografije ubijenih u Surdulici i Arapovoj dolini kod Leskovca, sa unakaženim telima civila.

broj komentara 0 pošalji komentar