Plemstvo duha - Pavle Popović

Pavle Popović je bio istaknuti istoričar književnosti, akademik, profesor na Filozofskom fakultetu u Beogradu, predsednik Srpske književne zadruge, urednik Srpskog književnog glasnika, član Srpske akademije nauka i umetnosti i rektor Beogradskog univerziteta. Važio je za jednu od najuticajnijijh osoba srpske nauke i kulture i jednog od najcenjenijih profesora filologije u Beogradu.

Pored obavljanja značajnih funkcija, veliki doprinos srpskom jeziku, književnosti i kulturi dao je osnivanjem Društva za srpski jezik i književnost (1910) i časopisa Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor (1921).

Pavle Popović je rođen 16. aprila 1868. u Beogradu gde je završio osnovnu, srednju i Veliku školu (1839). U duhu tog vremena Popovićevo obrazovanje je, kao i kod mnogih tadašnjih književnih kritičara, najvećim delom bilo vezano za proučavanje francuskog jezika i književnosti zbog čega nakon svršenog školovanja u Srbiji Popović odlazi u Ženevu i Pariz na dve godine, kako bi se dalje usavršavao u oblasti istorije i teorije književnosti.

Stoga su njegova rana dela vezana upravo za francusku književnost. Prema mišljenju Jovana Skerlića, sa kojim će Popović kasnije deliti profesorsko mesto predajući istoriju srpske književnosti na Beogradskom univerzitetu, najvažnije Popovićevo delo iz ovog perioda je studija Francuski moralisti (1893).

Svojim poznavanjem francuskog jezika i književnosti dao je doprinos školstvu u Srbiji sastavivši novi udžbenik francuskog jezika, koji je učenicima trebalo da olakša usvajanje jezika, a profesorima proces predavanja.

Po povratku u Srbiju u periodu između 1889. i 1901. godine bio je profesor književnosti i srpskog jezika Gimnazije u Šapcu, a nakon toga, 1904. godine biva postavljen na mesto profesora Velike škole, a kasnije Beogradskog univerziteta (1905), gde je predavao više od trideset godina (1904-1938).

Pre početka Prvog svetskog rata Popović se bavi proučavanjem srpske književnosti i književne istorije kao i srpskim kulturnim životom uopšte. U časopisu Nova iskra objavljivao je kritičke članke pod naslovom Srpski komadi u K. S. Narodnom pozorištu, a izdanja ovog časopisa sa Popovićevim tekstovima možete pogledati na portalu Istorijske novine u okviru digitalne kolekcije Univerzitetske biblioteke "Svetozar Marković" Na ovom portalu možete pročitati i književne studije Pavla Popovića koje su izlazile u časopisu Zora.

Kada je 1909. godine objavio Pregled srpske književnosti Popović fokus svog naučnog rada stavlja na koncept srpske književne istorije. Ovaj odnos prema nacionalnoj književnosti se pak menja sa početkom Velikog rata i promenom političke klime u zemlji. Naime, kako se razvijala svest o formiranju jedinstvene Kraljevine Jugoslavije, Pavle Popović, koji je za vreme rata boravio u Londonu kao član Jugoslovenskog odbora i uređivao bilten Press Ecstracts, postaje jedan od aktera u propagiranju jugoslovenske ideje u zemljama Antante, kao i brojni njegovi istaknuti savremenici.

Ovakve okolnosti bitno su uticale na Popovićev dalji rad i bavljenje književnom istorijom, te napušta svoju ideju o samobitnoj srpskoj književnosti i početkom 1918. godine objavljuje delo Jugoslovenska književnost u kojem ističe jedinstvo jugoslovenskih naroda i koje predstavlja prvu od nekoliko knjiga u kojima će paradigma jedinstvene jugoslovenske književnosti predstavljati osnovicu Popovićevog književnoistorijskog rada.

Prilikom pristupalja Srpskoj kraljevskoj akademiji 1922. godine održao je besedu Jugoslovenska kljiževnost kao celina, a 1930. za francusko područje objavljuje još jedan pregled jugoslovenske književnosti, koji je četiri godine kasnije objavljen i na srpskom jeziku pod nazivom Ogled o jugoslovenskoj književnosti. Pregledu srpske književnosti se više uopšte nije vraćao.

U duhu ideje o jedinstvu jugoslovenskih naroda i njihove književnosti nastojalo se na tome da se nacionalne odrednice brišu zarad zajedništva i u skladu sa tim katedra za srpsku književnost postaje katerdra za jugoslovensku književnost, a u periodu nakon Drugog svetskog rata Pregledu srpske književnosti prestaje da se preštampava.

Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu dodeljuje Pavlu Popoviću počasni doktorat 1931. godine, a o tome izveštava i list Vreme.

broj komentara 0 pošalji komentar