Plemstvo duha - Aleksandar Belić

Aleksandar Belić (1876–1960) bio je najpoznatiji srpski lingvista, profesor slavistike i rektor Beogradskog univerziteta, dugogodišnji i doživotni predsednik Srpske akademije nauka i umetnosti, član brojnih akademija i naučnih društava, diplomata i veliki rodoljub.

O značaju ovog velikana srpske nauke govori i nadimak koji su mu dali njegovi učenici i učitelji - Veliki Belić, a neretko je dobijao i epitet Velikog Vukovog naslednika.

Aleksandar Belić rođen je u Beogradu gde je završio osnovu školu i Prvu gimnaziju i otpočeo studije na filološko-istorijskom odseku Filozofskog fakulteta gde mu je predavao čuveni Ljubomir Stojanović koji je imao veliki uticaj na Belićev naučni rad. Školovanje nastavlja na Odeskom univerzitetu, a potom odlazi na Moskovski univerzitet gde je počeo da se bavi naučnim radom još kao student 1897. godine objavivši prve radove u časopisu ruske Akademije. Već u tim prvim delima, Belić pokazuje interesovanje za istoriju srpskog jezika. Profesor Fortunatov, poznati ruski lingvista, je najviše uticao na rad izuzetno vrednog i posebno talentovanog studenta i stvorio od jednog đaka, koji je gajio veliku ljubav prema nauci, velikog naučnika.

Školovanje i dalje usavršavanje nastavlja u Lajpcigu gde je 1900. godine odbranio i doktorsku disertaciju na temu razvitka deminutivnih i amplifikativnih nastavaka imenica u slovenskim jezicima. O ovom događaju pisao je i Prosvetni glasnik iz 1900. koji se nalazi na portalu digitalizovane istorijske novine Univerzitetske biblioteke. Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković" u svom fondu, pored mnogobrojnih Belićevih publikacija, poseduje i njegovu doktorsku disertaciju koja je digitalizovana i može se pogledati ovde.

Radeći na stvaranju istorijske gramatike srpskog jezika, Belić je uvideo značaj dijalekata i opisao ih kao „najbistrije i najdublje izvore za proučavanje prošlosti i sadašnjosti svakog jezika". Njegova najznačajnija dela iz ove oblasti su „Dijalekti južne i istočne Srbije" iz 1905.  i „Dijalekti istočne i južne Srbije" koja su mu obezbedila ugledno mesto u slovenskoj filologiji.

Od 1906. godine postao je redovni profesor srpskohrvatskog jezika, slovenske filologije i lingvistike na Beogradskom univerzitetu, a od 1906. godine i redovni član Srpske kraljevske akademije. Njegova pristupna beseda nosila je naziv: „Osnovne crte istorijskog razvitka srpskog jezika".

Od 1911. Belić počinje da se interesuje i za slovenski akcenatski sistem i piše „Akcentaske studije" koje su u ovo doba predstavljale najznačajnije delo iz oblasti uporedne gramatike slovenskih jezika.

Belić 1913. pokreće i uređuje časopis Južnoslovenski filolog sa ciljem da okupi i poveže lingviste i filologe svoga doba. Veliki broj izdanja ovog časopisa čuva se i prikuplja u fondu Univerzitetske biblioteke.

Aleksandar Belić se zalagao za obnovu Leksikografskog odseka pri Srpskoj akademiji nauka, pa je još pre Prvog svetskog rata počeo da prikuplja građu za Rečnik srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika koji se izrađuje Institutu za srpski jezik pri SANU.

Bio je rektor Beogradskog univerziteta akademske 1933/34 godine. Predsednik Srpske kraljevske akademije postao je 1937. Belićev govor o radu i zadacima akademije iz 1937. može se naći u Beogradskim opštinskim novinama koje je digitalizovala Univerzitetska biblioteka. Na toj značajnoj poziciji bio je sve do svoje smrti, ukupno 23 godine.

Svoje originalno učenje o jeziku Belić je izložio u svom delu O jezičkoj prirodi i jezičkom razvoju iz 1941. u kojem daje svoje shvatanje prirode jezika, njegovog porekla, unutrašnjeg života i razvoja - jezika u celini.

Aleksandar Belić imao je mnogo poštovalaca koji su za njegova života obeležavali jubileje Belićevog naučnog rada, a posthumno, godišnjice njegovog rođenja. Za dvadesetpetogodišnjicu naučnog rada (o kojoj je pisao i Prosvetni glasnik iz 1922) njegovi učenici i saradnici pripremili su Zbornik filoloških i lingvističkih studija koji počinje obraćanjem profesora Ljubomira Stojanovića u kome je iskazan ideal svakog profesora i naučnog radnika.

broj komentara 1 pošalji komentar
(ponedeljak, 23. feb 2015, 12:46)
Darko Vukovic [neregistrovani]

Aleksandar Belic

Sjajan portret mu je nacinio premudri velikan slikarstva Uros Predic.