Održava se od 5. do 30. septembra 2018.

Ratni put Moravske divizije 1914-1918.

Izložba „Ratni put Moravske divizije 1914 - 1918", u Galeriji RTS od 5. do 30. septembra, bavi se srpskim vojnikom, Moravcem, daleko od otadžbine. A počelo je Sarajevskim atentatom. Na Vidovdan, 15/28. juna 1914, u atentatu u Sarajevu, ubijen je austrougarski prestolonaslednik Franc (Franjo) Ferdinand. Mnogi su verovali da neće doći do rata, no baron Gizl je u ime austrougarske vlade, 10/23. jula, srpskom ministru Lazi Pačuu predao ultimatum koji za Srbiju nije bio prihvatljiv.

Bila je čast odazvati se

Po prijemu saopštenja o mobilizaciji, vojni obveznici Moravske divizije, još uvek neoporavljeni od borbi u balkanskim ratovima 1912/1913. i ugušenja arnautske pobune decembra 1913. godine, uredno su se odazvali na svojim mestima za mobilizaciju. Iz Niša, Pirota,Toplice, Prokuplja, Kosanice, Leskovačkog polja, Leskovca, Vlasotinca, Jablanice, Puste Reke, Porečja, Poljanice, Vranja, Surdulice i drugih južnomoravskih varoši i sela, krenule su kolone vojnih obveznika i dobrovoljaca.

Srpska vlada je istog dana premeštena u Niš i započeta je opšta mobilizacija koja je trajala tri dana, od 13/26 - do 15/28. jula 1914. godine. Po prijemu saopštenja o mobilizaciji, vojni obveznici Moravske divizije, još uvek neoporavljeni od borbi u balkanskim ratovima 1912/1913. i ugušenja arnautske pobune decembra 1913. godine, uredno su se odazvali na svojim mestima za mobilizaciju. Iz Niša, Pirota,Toplice, Prokuplja, Kosanice, Leskovačkog polja, Leskovca, Vlasotinca, Jablanice, Puste Reke, Porečja, Poljanice, Vranja, Surdulice i drugih južnomoravskih varoši i sela, krenule su kolone vojnih obveznika i dobrovoljaca.

Nezadovoljna odgovorom srpske vlade, Austro-Ugarska je 15/28. jula običnom poštom, telegramom objavila rat Srbiji. Prvi svetski rat zatekao je Srbiju sa starom organizacijom vojske sa pet divizijski oblasti: Moravska, Timočka, Drinska, Dunavska i Šumadijska divizija. Moravska divizija 1. i 2. poziva je već 19. jula bila na svojim zbornim mestima, sve do 30. jula, kada počinje pokret prema reci Drini. Rano ujutru, 12. avgusta 1914. godine počeo je rat između Srbije i Austro-Ugarske.

Moravska divizija je na svom ratnom putu ovenčana slavom i odlikovana najvišim ratnim odlikovanjima.

Pripremajući izložbu „Ratni put Moravske divizije 1914 - 1918" Narodni muzej u Leskovcu je prikupio mnogo dokumenata, zapisa, predmeta, odlikovanja, uniformi, oružja i preko hiljadu fotografija. Mnoge od njih su ekskluzivne i do sada neobjavljivane. Vojnici su, u časovima odmora, od starih opasača, šlemova, municije i praznih artiljerijskih čaura pravili razne predmete, od kojih su neki izloženi. Podizali su i bašte u kojima su gajili cveće i povrće. Tokom obeležavanja krsnih slava pukova svirao je vojni orkestar, pa nije bilo retko ni da se vojnici uhvate u kolo i zaigraju. Svečanostima je često prisustvovao i kralj Aleksandar.

Deo atmosfere   ratne svakodnevnice predstavljen je u postavci u Galeriji RTS kao segment u okviru celine „Ratni put Moravske divizije 1914-1918", časne Divizije sprske vojske koja je ovom izložbom Narodnog muzeja u Leskovcu prvi put obrađena u srpskoj istoriografiji.

Zahvalnost pojedincima koji su svojim angažovanjem, savetima i pozajmicama fotografija pomogli realizaciju izložbe: Srđan Mitić Čekerka (Beograd), Mira Stojković (Beograd), Miodrag Marinković (Švajcarska), Vlastimir Jovanović (Francuska), Dragan Drašković (Kraljevo), advokat Radivoje Prikić (Vlasotince), Branko Kuzmanović (Beograd), potomci Svetozara Nikolića Garičke iz Pirota, Dragutin J. Martinović iz Kraljeva potomak Dragutina K. Martinovića komandanta 1. bataljona 1. pešadijskog puka «Knjaz Miloš», porodica Simić iz Beograda, potomci Pante K. Grujića komandanata Moravske divizije Prvog poziva, i svim onima koje nismo pomenuli a dali su svoj doprinos.

Autori izložbe su Mira Ninošević i Veroljub Trajković, muzejski savetnici. Stručni saradnik: Aleksandar Dinčić, kustos. Izložba je realizovana zahvaljujući pomoći Ministarstva kulture i informisanja, Javne medijske ustanove Radio-televizije Srbije i Grada Leskovca

Realizaciju izložbe pomogli: Potomci učesnika Velikog Rata, Narodni muzej Pirot, Narodni muzej Niš, Narodni muzej Prokuplje, Narodni muzej Vranje, Narodni muzej Kruševac, Istorijski muzej Srbije, Vojni muzej Beograd, Muzej nauke i tehnike Beograd, Arhiv SANU, Opštinska biblioteka "Petar Petrović Njegoš" Medveđa

Ovde možete pogledati/preuzeti liflet izložbe

broj komentara 1 pošalji komentar
(četvrtak, 06. sep 2018, 13:36) - Juzna pruga [neregistrovani]

Kad pozovu, opet sam u rovu

Slava nasim slavnim precima, junacima o kojima su drugi mogli samo da sanjaju. Konacno je doslo vreme da se pise o cuvenoj Moravskoj diviziji i da se javnost ove poluusnule zemlje upozna sa time ko su zaista juznjaci. Juzna pruga je uvek bila uz svoju otadzbinu, ali nazalost su svi drugi profitirali. Neka o svima nama sude nasa dela!!! Ziveli!!

Bila je čast odazvati se

Po prijemu saopštenja o mobilizaciji, vojni obveznici Moravske divizije, još uvek neoporavljeni od borbi u balkanskim ratovima 1912/1913. i ugušenja arnautske pobune decembra 1913. godine, uredno su se odazvali na svojim mestima za mobilizaciju. Iz Niša, Pirota,Toplice, Prokuplja, Kosanice, Leskovačkog polja, Leskovca, Vlasotinca, Jablanice, Puste Reke, Porečja, Poljanice, Vranja, Surdulice i drugih južnomoravskih varoši i sela, krenule su kolone vojnih obveznika i dobrovoljaca.