Svetski dan audio-vizuelne baštine

Obeležavanje Svetskog dana audio-vizuelne baštine ove godine protiče uz slogan "Arhive su ugrožene: očuvajmo nacionalne identitete!". Radio-televizija Srbije ove godine obeležava deset godina rada Muzejskog depoa u kojem se čuva deo Zbirke tehničkih uređaja TVB RTS. Programski arhiv televizije i radija čeka početak procesa digitalizacije što je najvažniji segment održivog razvoja Javne medijske ustanove.

Svetski dan audio-vizuelne baštine Radio-televizija Srbije obeležava brojnim aktivnostima Redakcije za istoriografiju koja je prethodnih godina pet godina skupovima stručnjaka iz oblasti audio-vizuelne baštine koji se bave istraživanjem, edukacijom i zaštitom, teoretičara medija, kulturologa, televizijskih poslenika, saradnika i prijatelja Redakcije skretala pažnju javnosti na važnost očuvanja ove oblasti kulturne baštine Srbije.

Posetioci ovih skupova, većinom televizijski poslenici, imali su prilike da se upoznaju sa radom Centra za revitalizaciju filmske trake, sa uslovima u kojima su se nekada skladištile, te kako se sada čuvaju filmski i elektromagnetni nosači audi-vizuelnih zapisa.

Ove godine redakcija za istoriografiju obeležava deset godina rada Muzejskog depoa u kojem se čuva deo Zbirke tehničkih uređaja TVB-RTS i povodom ovogodišnjeg Dana audio-vizuelne baštine upoznaće televizijske i filmske poslenike i stručnu javnost sa uređajima na kojima su od 1958. svi pomenuti audiovizuelni zapisi snimani, obrađivani i emitovani.

Kao što je bogatstvo Programskog arhiva Televizije Beograd dobro poznato i cenjeno među evropskim stručnjacima, tako je i Muzejski depo TVB-RTS i poznat i cenjen u svetu televizijskih poslenika. Prva potvrda o tome izrečena je na Svetskom skupu predstavnika naučno-tehničkih muzeja (CIMUSET) 2009, a poslednja je bila 7. oktobra ove godine, kada su Muzejski depo posetili i brojem i raznovrsnošću uređaja bili zadivljeni učesnici 30. Međunarodne skupštine televizijskih inženjera u organizaciji Evrovizije.

Audio-video zapisi - film, video, radio i snimljeni zvučni zapisi - su ogledalo ljudske kreativnosti i živa fabrika kulture. Oni ne samo da čuvaju u prostoru i vremenu najdragocenija svedočanstva naše istorije, već podstiču dijalog i bolje razumevanje različitih kultura i pogleda na svet.

Ideja da 27. oktobar bude proglašen za Svetski dan audiovizuelne kuturne baštine je da se na ovaj način podigne svesnost o potrebi hitne zaštite audio-vizuelnog nasleđa.

Bez podizanja kolektivne svesnosti o značaju zaštite ovog blaga, trend da se ovo blago izgubi ili zanemari, zbog čega ne može da se povrati iz stanja propadanja, na žalost, postoji svuda. Previše ga je već izgubljeno zbog toga što je bila zanemarivana njegova vrednost, zbog hemijskih oštećenja ili tehnološke prevaziđenosti.

Njegovo nestajanje bi predstavljalo nenadoknadivo osiromašenje kulturne baštine koju stručnjaci nazivaju i "Memorija sveta". Podsećanje na značaj ovog kulturnog nasleđa uslov je njegovog opstanka.

Baza Zbirke tehničkih uređaja Televizije Beograd nastala je ranih sedamdesetih, kada su počela prva obnavljanja opreme sa kojom je Televizija Beograd startovala. Tada su inženjeri i tehničari počeli da odvajaju i sklanjaju opremu kako bi je sačuvali od propadanja i otuđenja. Zahvaljujući njihovom entuzijazmu, danas su to najvredniji eksponati ove zbirke.

Polovinom 2003. godine Redakcija za istoriografiju preuzela je te uređaje i nastavila sa prikupljanjem. Zbirka je ozvaničena u RTS-u 30. novembra 2008, a 30. januara 2009. godine na osnovu akta Muzeja nauke i tehnike i ravnopravni je član Zajednice naučno-tehničkih muzeja Srbije.

Do sada je popisano i delimično obrađeno 309 većih ili manjih tehničkih uređaja, iz različitih faza proizvodno-emisionog procesa, od kojih je 21 dobio status kulturno-tehničkog dobra Srbije. U sastavu Zbirke su i dva vozila (reportažna kola godišta 1971, 1976), koja stoje na otvorenom prostoru. Urednici Zbirke su Mirjana Đinđić od 2008, Milena Jekić od 2011. godine.

O Muzejskom depou RTS-a

Zgradu u kojoj se nalazi Muzejski depo RTS-a je projektovao arhitekta Rajko Tatić za Đačku trpezu, dobročinstvom kraljice Marije 1939-40. Za vreme Drugog svetskog rata Nemcima je služila za konjušnicu. Posle rata dozidano je niže krilo zgrade gde je radila "Avala film" do 1964. i preseljenja u Filmski grad, a zgrada je adaptirana za Televiziju.

Studio 1 počeo je da radi krajem 1966. godine i korišćen je do aprila 1999, kada je proizvodno-emisioni centar u Aberdarevoj bombardovan i skoro sasvim uništen. Od 1. februara 2005. Studio 1 je namenjen za skladištenje tehničkih uređaja TVB koji se više ne koriste u proizvodnom procesu. Na osnovu te odluke nekadašnji TV studio postao je Muzejski depo za uređaje koji imaju trajnu tehničku vrednost za istoriju Televizije Beograd. U depou je od 2013. postavljena druga stalna izložba.

Široj javnosti pristup Muzejskom depou RTS-a je uvek otvoren, ali sa prethodnom najavom.

Prvi put zvanično javnosti je skrenuta pažnja na kulturnu i istorijsku važnost televizijskih i filmskih snimaka 27. oktobra 1980. godine na generalnoj konferenciji Uneska održanoj u Beogradu kada su usvojene "Preporuke o čuvanju i zaštiti pokretnih slika" i upućen apel da se odlučnom akcijom osigura njihova zaštita. Pre tačno 10 godina, takođe odlukom Uneska, 27. oktobar je proglašen svetskim danom audio-vizuelne baštine.

Od 1994. godine u Srbiji je na snazi Zakon o kulturnim dobrima, koji pod kulturnim dobrom podrazumeva ono što čini "poseban značaj za društveni, istorijski i kulturni razvoj naroda u nacionalnoj istoriji, odnosno za razvoj njegovog prirodnog okruženja". Ovim zakonskim sistemom zaštite i korišćenja kulturnih dobara obuhvaćeni su od tada i "kompjuterski, filmski, ili video-zapisi; slike u pokretu, tekstovi i snimci televizijskih programa, fotografski i fonografski snimci".

broj komentara 0 pošalji komentar