Božić u istorijskoj štampi

U vreme novogodišnjih i božićnih praznika prelistavamo istorijsku štampu digitalnog fonda Univerzitetske biblioteke "Svetozar Marković". Oko Božića celokupna štampa u tadašnjoj Srbiji imala je Božić kao jednu od glavnih tema.

Pravu riznicu članaka, fotografija i ilustracija istorijske štampe čini digitalni fond Univerzitetske biblioteke "Svetozar Marković" koja je u okviru velikog projekta Evropske komisije "Europeana Newspapers", omogućila pristup putem interneta do 400.000 potpuno pretraživih stranica novinskih izdanja iz Srbije iz perioda druge polovine 19. veka i prve polovine 20. veka.

U okviru prethodnog članka na temu proslave Nove godine pomenuli smo da se u Srbiji do druge polovine 20. veka obeležavanje, a naročito proslavljanje Nove godine nije praktikovalo.

Mnogo veću važnost imao je Božić kao religijski praznik. O tome svedoči činjenica da je oko Božića celokupna štampa u tadašnjoj Srbiji imala Božić kao jednu od glavnih tema ili se, pak, na neki način dotakla teme Božića.

U brojnim časopisima i novinama osvanjavali su obimni tekstovi sa detaljnim opisima proslave Božića i božićnih običaja širom Srbije kao i njihovo istorijsko i kulturološko poreklo i utemeljenje u kasnijoj hrišćanskoj tradiciji Srbije.

Tako je, na primer u Prosvetnom glasniku iz 1942. izašao rad dr Branimira Maleša pod naslovom „Početak godine u prastaroj kulturi našeg naroda" u kojem iscrpno opisuje praznične običaje širom Jugoslavije koji potiču još od Starih Slovena a koji su se u nekoj meri održali i do danas.

Posebno mesto zauzimao je Božić koji se tada uzimao i kao početak Nove godine. Sveukupno, Božić je predstavljao najbitniji dan u godini - dan kada se zavađeni mire, kada se svi vesele i svega ima u izobilju. To potvrđuju i neke narodne izreke i pesme poput: Vesel'te se, Srbi braćo, vreme vi je; Nije svaki dan Božić; Svega je bilo kao o Božiću.

U časopisu Zora iz 1898. objavljen je niz anegdota na temu Božića kao i članak u kome se govori o Božiću u srpskoj i svetskoj literaturi. Ovaj članak daje prikaz Božića u književnosti Jovana Jovanovića Zmaja, Njegoša, Stevana Sremca, Janka Veselinovića i drugih.

Da je Božić praznik izobilja, darežljivosti i saosećanja, čak i u najtežim periodima kao što je za Srbiju bio period između dva rata, pokazuje i delo srpskog kralja Aleksandra I Karađorđevića o kome izveštava Vreme u broju koji je izašao 1. januara 1933. godine. Naime, on je naložio da se beogradskoj sirotinji raspodeli 100.000 dinara povodom božićnih praznika.

Satirični časopisi Starmali i Bodljikavo prase kao i uvek obiluju šaljivim sadržajem koji ne zaobilazi Božić, već u njemu nalaze posebnu inspiraciju.

Svako božićno izdanje Starmalog objavljuje božićne pesme koje za razliku od onih tradicionalnih i duhovnih obiluju ironijom i humorom.

Božićni duh Bodljikavog praseta ostaje veran duhu samog časopisa pa se tako na gotovo svakoj strani može pronaći barem jedan šaljivi tekst, neka anegdota, ilustracija i slično.

Čak ni najuticajniji ljudi tog vremena nisu ostali pošteđeni.

U broju iz 1944. godine u svom ironičnom maniru Bodljikavo prase čestitalo je Božić između ostalih i Ruzveltu, Staljinu, Čerčilu i Titu. Da li su u tome preterali ili su pogodili pravo u srž, procenite sami.

broj komentara 0 pošalji komentar