subota, 13. mar 2010, 15:54 -> 17:31
SPC protiv najave osnivanja HPC
Najavljeno osnivanje takozvane Hrvatske pravoslavne crkve u Zadru izazvalo uznemirenost kod sveštenstava i pravoslavnih Srba. Eparhija dalmatinska se nada da to udruženje, koje se vezuje za najmračniji period novije istorije Hrvatske, neće biti registrovano.
Informativna služba eparhije dalmatinske saopštila je da je vest da je u Zadru najavljeno osnivanje takozvane Hrvatske pravoslavne crkve (HPC) izazvala uznemirenost kod sveštenstva i pravoslavnih Srba u Hrvatskoj.
Eparhija dalmatinska apelovala je na "organe pravne države i nadležna ministarstva Hrvatske, da zaštite objekte i imovinu Srpske pravoslavne crkve, kao i naše vernike od eventualnog uznemiravanja i napada, što su neki od čelnika ovoga fantomskoga udruženja najavili".
Zajednica koja okuplja nešto više od 400 vernika i koja se naziva Hrvatska pravoslavna crkva predstavljana je juče u Zadru, a prema rečima njenih predstavnika, cilj je oživljanje rada HPC iz vremena Drugog svetskog rata, kao i okupljanje pravoslavnih vernika koji ne žele da se poistovećuju sa Srbima.
Iguman Jelisej Lalatović, kao jedan od inicijatora, ocenio je da će hrvatska država i javnost obnavljanje Hrvatske pravoslavne crkve doživeti kao duhovnu potrebu jednog dela stanovništva i u njoj spoznati "faktor mira".
Eparhija dalmatinska se iskreno nada da "ovo udruženje, koje se vezuje za najmračniji period novije istorije Hrvatske, zbog svog otvoreno militantnog i proustaškog karaktera, neće moći da bude registrovano u nadležnim institucijama današnje Hrvatske, koja se nalazi pred vratima ulaska u Evropsku uniju", stoji u saopštenju.
Kako je navedeno, HPC je formirana 1942. u vreme fašističkog i ustaškog režima Ante Pavelića u Nezavisnoj državi Hrvatskoj (NDH), kvislinškoj tvorevini nacistiških i fašističkih okupatora bivše Jugoslavije tokom Drugog svetskog rata.
"Tadašnji Pavelićev režim izvršio je genocid nad srpskim, jevrejskim i romskim narodom u NDH, a cilj fantomske HPC je bio da uništi svaki trag postojanja pravoslavlja i pravoslavnih Srba na ovim prostorima", navela je eparhija dalmatinska.
Uloga u NDH
HPC je u NDH osnovana posle prvog talasa genocida i pokatoličavanja Srba na području NDH kako bi se na nešto suptilniji način uništio njihov identitet kao Srba i vernika Srpske pravoslavne crkve.
Na njeno čelo doveden je ruski sveštenik Germogen koga su partizani nakon oslobođenja 1945. osudili na smrt, a sama HPC je ukinuta.
Na teritoriji NDH je, shodno podacima iz poslednjeg popisa u Kraljevini Jugoslaviji u iz 1931, bilo 2,1 milion ili više od 30 odsto Srba.
Između 1941. i 1945. u koncentracionim logorima ustaške vlasti NDH više stotina hiljada Srba je izgubilo život.
Eparhija dalmatinska je podsetila da SPC i srpski narod postoje već vekovima na prostorima Dalmacije, što najbolje potvrđuju i svedoče njene parohijske crkve i manastiri, koji su u najvećem broju podignuti od 13. do 15. veka i predstavljaju značajnu kulturnu baštinu, koja je pod zaštitom nadležnih institucija hrvatske države.
Veza sa Pavelićem
"Već prilikom objavljivanja sajta i programa udruženja u formiranju 'Hrvatske pravoslavne zajednice' postalo je izvesno da se ovo udruženje poistovećuje i organski povezuje sa ustaškim režimom iz vremena Ante Pavelića i HPC", dodaje se u saopštenju.
"Oni su, kao jedna neodvojiva celina, imali genocidni program uništenja i istrebljenja svih nehrvata u vreme zločinačke NDH, pa," ukazuje se dalje u saopštenju," formiranje tog udruženja jasno izaziva ljudsku strepnju pred mogućnošću ponovnog ostvarenja njihovog programa".
"Iza njega su u vreme Drugog svetskog rata ostali bezbrojni logori, stratišta i jame od kojih je svakako najzloglasniji i najveći logor istrebljenja - Jasenovac", navela je eparhija dalmatinska.
Prvo ustaška emigracija, a onda i ekstremna desnica u Hrvatskoj od 1990. zagovaraju formiranje HPC i ukidanje SPC koristeći se argumentacijom da u Hrvatskoj nema Srba, već hrvatskih pravoslavaca koji zapravo nisu Srbi nego Vlasi.
Hrvatska država, koja priznaje kanonski nepriznatu Makedonsku pravoslavnu crkvu i samozvanu Crnogorsku pravoslavnu crkvu, prilikom popisa stanovništva 2001. tolerisala je, a pojedini anketari čak i navodili, nacionalno izjašnjavanje kao pravoslavac.
Takvi nisu uvršteni u popis Srba u Hrvatskoj i nemaju nikakva kolektivna prava.
