Japan, zemlja sedokosih

Japanska populacija, koja sada broji 128 miliona, smanjiće se na 86,7 miliona u 2060. godini, predviđaju japanski demografi sa Nacionalnog instituta za proučavanje populacije i sistema društvene zaštite.

Sređivanje i sravnjivanje rezultata popisa sprovedenog u 2010. godini omogućilo je japanskim naučnicima da na početku ove godine izvrše simulacije i proračune budućeg demografskog stanja u zemlji i dođu do zaključka da će se japanska populacija u narednih pet decenija, po umerenoj prognozi, smanjiti čak 32 odsto, odnosno, za više od 40 miliona ljudi.

U Japanu bi 2060. godine više od 40 odsto tako smanjene populacije trebalo da bude starije od 65 godina.

Uzroci zabrinjavajućeg projektovanog pada i brzog starenja populacije Japana su mala stopa nataliteta, koji trenutno iznosi 1,39 dece po ženi i odbijanje da se zemlja otvori za osetniji upliv stranih imigranata, ali i pad mortaliteta i produženje životnog veka, koji sada u Japanu prosečno iznosi 86 godina za žene i 79 godina za muškarce.

I Japanke i Japanci su po prosečnoj dužini života već godinama među prve tri nacije na svetu, a najnovije projekcije predviđaju da će prosečni životni vek u Japanu 2060. godine iznositi 84 godine za muškarce i 91 godinu za žene.

U celini, populacija Japana je trenutno najstarija na svetu, sa 24 odsto osoba starijih od 65 godina. Ovo predstavlja veliki izazov i za japansku ekonomiju u smislu obezbeđivanja sveže radne snage, održivosti penzionog osiguranja i finansiranja rastućih medicinskih troškova.

Karijera važnija od dece

U Japanu su već započela zatvaranja i spajanja univerziteta koji zbog male studenatske populacije ne mogu da upišu dovoljan broj studenata da bi mogli da normalno ekonomski funkcionišu, a beleži se i osetan pad u kvalitetu tercijarnog obrazovanja, jer više škole i univerziteti konstantno snižavaju kriterijume za upis da bi opstali.

Najveći uzroci niskog nataliteta u Japanu, gde broj dece do 15 godina starosti opada već 30 godina zaredom su, tvrde stručnjaci, sve duži broj godina koje žene provode u tercijarnom obrazovanju, veliki troškovi odgajanja dece, ali i promene u društvenim vrednostima i stilu života zbog kojih se brakovi sve više odlažu i sve manje sklapaju, a ideali pronalaze u karijeri i zabavi umesto u imanju dece.

Proračuni pokazuju da odgojiti jedno dete do završetka studija u Japanu sada košta između 286.000 i 631.000 dolara, u zavisnosti od toga da li dete pohađa javne ili privatne škole, ide na društveni ili prirodni fakultet, od kojih je najskuplji medicinski.

Tako je 2005. godine u Japanu za odgoj prosečnog deteta do završetka studija bilo potrebno 14,3 godine rada zaposlenog sa prosečnim primanjima.

Uprkos ovoj crnoj demografskoj slici, u Japanu se poslednjih godina beleži blagi oporavak stope nataliteta, jer je ona u 2005. godini bila još manja i iznosila svega 1,26.

Takva stopa rađanja, najniža u istoriji Japana, nije, međutim, najlošiji rezultat u istočnoj Aziji. Tajvan je u 2010. godini zabeležio izuzetno nizak natalitet od svega 0,89 dece po ženi, a Južna Koreja 1,22. Grad-država Singapur, kao i administrativno polusamostalni kineski urbani centri Hongkong i Makao, takođe imaju natalitet manji od 1,3.

I Narodna Republika Kina, u celini, od prve polovine devedesetih godina na ovamo beleži stopu rađanja ispod 2,1 deteta po ženi, koliko je prosečno potrebno da bi se populacija održala na istom nivou kao u prethodnoj generaciji, uglavnom zbog državne politike usmerene na obuzdavanje populacionog rasta po kojoj je u najvećem delu zemlje dozvoljeno samo jedno dete po bračnom paru.

Kršenje tog pravila u prošlosti je podrazumevalo novčane penale, otežano napredovanje na poslu kada je reč o državnim službenicima, pa i meru sterilizacije.

Usled svega toga, region istočne Azije se, umesto opasnosti od populacione eksplozije koja je bila aktuelna u drugoj polovini 20. veka, sada suočava sa problemom drastičnog, i moguće nezaustavljivog, smanjenja i starenja populacije.