Zaboravljena operska libreta – Kineskinje

U drugoj emisiji ciklusa u kome emitujemo opere pisane na libreto Kineskinje Pjetra Metastazija iz 1735. godine, slušaćete muziku koju je na ove Metastazijeve stihove komponovao Kristof Vilibald Gluk

Sredinom 18. veka Gluk je izgradio zavinu karijeru putujućeg operskog kompozitora. Pišući u prestižnom stilu italijanske opere serije, dobijao je zavidne angažmane u Milanu, Veneciji, Napulju, Torinu, Pragu i Londonu. Međutim, ovaj vid karijere nosio je sa sobom i stalnu nesigurnost sa kojom se nisu suočavale Glukove kolege koje su radile kao dvorski kompozitori. Počev od 1752. Gluk je boravio u Beču, pokušavajući da osigura poziciju na carskom dvoru. Prvih nekoliko godina je radio u službi kneza Hildburghauzena, a događaj na kome su ga zapazili članovi carske porodice bila je višednevna proslava koju je knez 1754. godine priredio u Šloshofu, nadomak Beča. Glukova opera Kineskinje pisana je, pored drugih operskih dela, za ovu priliku, a pratila ju je zapažena dekoracija u kineskom stilu scenografa Đovanija Marije Kvalja. Zanimljivo je da je devetnaest godina ranije prva postavka ovog libreta, iz pera Antonija Kaldare, pisana upravo za amatersko izvođenje u kome su uloge tumačile Marija Terezija, tada prestolonaslednica, njena sestra i još jedna dvorska dama. Da je carska porodica je pozitivno primila Glukovo delo svedoči i činjenica da je nakon premijere kompozitor od cara Franca I, supruga carice Marije Terezije, dobio burmuticu sa stotinu zlatnih dukata, te da je opera uskoro izvedena i u bečkom dvorskom pozorištu, Burgteatru. Svojevrsnu zanimljivost predstavlja i činjenica da je sedam godina kasnije ova opera pronašla put i do dvora Katarine Velike u Sankt Petersburgu, i to zahvaljujući bečkom muzičaru Jozefu Štarceru, koji je poznavao premijernu produkciju, te je Glukovu partituru poneo sa sobom kada je prihvatio angažman u Rusiji.

Libreto za operu Kineskinje predstavlja jedini tekst sa komičnim elementima koji je napisao Pjetro Metastazio i deo je izraženog interesovanja za zemlje Orijenta tokom 18. veka, koje se manifestovalo pre svega na planu dekorativnih, likovnih i scenskih umetnosti, ali neretko i u arhitekturi, književnosti i muzici. Interesovanje za Kinu posebno je bilo podstaknuto sve intenzivnijom trgovinom predmetima za svakodnevnu upotrebu, pre svega onih od porcelana i lakiranog drveta, čijom tehnologijom izrade Evropljani još vek nisu bili ovladali. Pomodarstvo spram kineskih objekata i stila bilo je prisutno i u središtima evropske političke moći - na kraljevskim dvorovima - ali je čak i tu bilo prisutno nerazumevanje ili drastična neupućenost o ovoj dalekoj civilizaciji. Tako je, na primer, na dvoru Luja XIV u Versaju izgrađen „kineski Trijanon", palata obložena pločama od plavo-belog porcelana, koje su ubrzo propale, jer je vladalo pogrešno mišljenje da se porcelan u Kini koristi za izradu fasada. Kada su u pitanju scenske umetnosti, izmeštanje pozorišnih fabula u predeo Orijenta govorilo je vrlo malo o samoj Kini, ali je omogućavalo kritičku i ironijsku distancu prema fenomenima u samoj Evropi. Metastazijev libreto Kineskinje je tako satkan od ironičnog prikaza tri operska manira - tragičnog, pastoralnog i komičnog - koga demonstriraju tri sestre, Kineskinje, u navodnom pokušaju da u svojoj domovini podražavaju evropsku opersku tradiciju.

Autor emisije Srđan Atanasovski

broj komentara 0 pošalji komentar