Muzika 20. veka – La Mont Jang

Večerašnju emisiju posvećujemo američkom kompozitoru, izvođaču i utemeljivaču minimalizma La Montu Jangu. Čućete delo „Pet kratkih komada za gudački kvartet – Sećanje na Najadu”, kao i odlomak njegovog monumentalnog životnog ciklusa „Dobro naštimovani klavir”.

La Mont Jang rođen je 1935. godine u državi Ajdaho, gde je na njega kao dete pre svega uticao zvuk prirode i akustičkih fenomena ruralnog američkog prostora. Pošto se porodica preselila u Los Anđeles, Jang je prvo u porodičnom krugu, a potom i formalno na Konzervatorijumu u Los Anđelesu da počeo da uči muziku pohađajući časove klarineta i saksofona. Istovremeno je postao i deo mladalačke i napredne džez scene u ovom gradu. Godine 1956. piše Pet kratkih komada za gudački kvartet Sećanje na Najadu u kojoj koristi svedene teksture i simetrije inspirisane stvaralaštvom Antona Veberna. Ubrzo posle završetka ovog dela prebacuje se na Univerzitet Kalifornije u Los Anđelesu (UCLA), kako bi završio studije kompozicije i etnomuzikologije. Tu se povezuje sa slobodomislećim muzičarima Terijem Dženingsom i Denisom Džonsonom, te otkriva severnoindijske rage koje će obeležiti i njegovo kasnije stvaralštvo. Na kraju svojih studija na Univerzitetu, tačnije 1958. godine, Jang je napisao Gudački trio koji je obeležen kao „izvorište minimalizma” i pored svojih strukturalnih veza sa vebernovskim serijalizmom.

Njegov ciklus Dobro naštimovani klavir spada u red najvažnijih muzičkih dela druge polovine 20. veka. Ovo procesualno delo Jang je počeo da stvara 1964. godine i smatra da ga još nije dovršio. Ono je bazirano na idiosinkratičnom načinu štimovanja klavira u odnosu na specifično odabrane proporcije. Tipično izvođenje traje oko šest sati, a Jang ovu kompoziciju svira jedino na Imperijalnom Bezendrofer klaviru – većem od klasičnog koncertnog klavira jer ima osam kompletnih oktava i devet tonova u basu koje inače drugi klaviri ne poseduju. Kompozitor opisuje tonske visine koje se dobijaju njegovim štimovanje kao „parcijale alikvotne serije izvedene iz referentnog tona Es koji se nalazi deset oktava ispod najdubljeg Es imperijalnog Bezendorfera”. 

Urednica Ksenija Stevanović
broj komentara 0 pošalji komentar